ایجاد برنامه استراتژیک، ضرورت اجرای شهر هوشمند در ایران


ایجاد برنامه استراتژیک، ضرورت اجرای شهر هوشمند در ایران

ایمان بهرویان1، سید محسن رضوی زاده2، حمیدرضا زندیه3

 

1 دکترای مهندسی مکانیک، واحد تحقیق و توسعه، مجموعه هوشمندسازی رایمون ، تهران،

2 دکترای DBA، مدیریت گروه صنعتی آترین، مجموعه هوشمندسازی رایمون ، تهران،

3 کارشناسی مهندسی کنترل، واحد تحقیق و توسعه، مجموعه هوشمندسازی رایمون ، تهران،

چكيده

با توجه به افزایش روند توسعه شهری و  به منظور مدیریت کارآمد دارایی ها ، منابع و خدمات که شامل نظارت و مدیریت سیستم های حمل و نقل ، نیروگاه ها ، آب و برق ، شبکه های آبرسانی ، مدیریت پسماند ، شناسایی جرم ، سیستم های اطلاعاتی ، مدارس ، کتابخانه ها ، بیمارستان ها و سایر خدمات جامعه می باشد، ایجاد شهر هوشمند به عنوان یک ضرورت تلقی می شود.

بنابر این ضرورت در این پژوهش الگوی های ایجاد شهر هوشمند در چند کشور چین، هند، سنگاپور و اتحادیه اروپا مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین سابقه ایران در حوزه ایجاد شهر هوشمند بررسی شد.

با توجه به بررسی الگوهای جهانی و مقایسه آن با اقدامات صورت گرفته در ایران، مهم ترین موانع در خصوص اجرای شهر هوشمند در ایران شامل عدم وجود یک ارگان متولی، عدم وجود اطلاعات آماری در خصوص نقاط ضعف و قوت شهر های مختلف برای هوشمند شدن، عدم اولویت بندی در خصوص تعریف پروژه های هوشمند سازی در هر شهر در جهت رفع مشکلات آن شهر، عدم وجود برنامه و طرح استراتژیک مشخص می باشند. در نهایت یک راه حل برای رفع مشکلات موجود برای اجرای شهر هوشمند در ایران ارائه می شود.

كلمات كليدي

شهر هوشمند، الگو های جهانی، برنامه استراتژیک.

 

1- مقدمه

شهر هوشمند منطقه شهری است که از انواع مختلف حسگرهای الکترونیکی و اینترنت اشیاء (Internet of Things (IoT)) برای جمع آوری داده ها استفاده نموده و سپس از بینش های بدست آمده از آن داده ها برای مدیریت کارآمد دارایی ها ، منابع و خدمات بهره می برد. این داده ها شامل اطلاعات جمع آوری شده از شهروندان ، دستگاه ها و دارایی هایی است که برای نظارت و مدیریت سیستم های حمل و نقل ، نیروگاه ها ، آب و برق ، شبکه های آبرسانی ، مدیریت پسماند ، شناسایی جرم ، [1] سیستم های اطلاعاتی ، مدارس ، کتابخانه ها ، بیمارستان ها و سایر خدمات جامعه پردازش و تجزیه و تحلیل می شود.[3-2].

مفهوم شهر هوشمند با تلفیق فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)  و همچنین دستگاههای مختلف متصل به شبکه اینترنت اشیا ( IoT ) به بهینه سازی خدمات شهری می پردازد. فناوری شهر هوشمند به مسئولان شهر اجازه می دهد تا مستقیماً با زیرساخت های جامعه و شهر ارتباط برقرار کنند و بر آنچه در شهر اتفاق می افتد و نحوه پیشرفت شهر نظارت نمایند. فناوری اطلاعات و ارتباطات برای افزایش کیفیت ، عملکرد و تعامل خدمات شهری ، کاهش هزینه ها و مصرف منابع و افزایش ارتباط بین شهروندان و دولت استفاده می شود[4-6].

شکل (1) اجزای شهر هوشمند و عوامل تعیین شده آنها را نشان می دهد.  اقتصاد هوشمند شامل عواملی مانند رقابت اقتصادی، نوآوری، کارآفرینی، علائم تجاری، بهره وری و انعطاف پذیری بازار کار و همچنین ادغام در بازار ملی (بین المللی) می باشد. افراد هوشند نه تنها با سطح صلاحیت یا تحصیلات شهروندان توصیف می شوند بلکه به کیفیت تعاملات اجتماعی و رابطه با دنیای بیرونی نیز وابسته است. حکومت هوشمند شامل جنبه های مشارکت سیاسی ، خدمات به شهروندان و همچنین عملکرد دولت است. تسهیل دسترسی محلی و بین المللی، حمل و نقل پایدار و مدرن به کمک فن آوری اطلاعات و ارتباطات از جنبه های مهم سیستم های حمل و نقل هوشمند است. محیط هوشمند با شرایط طبیعی جذاب (آب و هوا ، فضای سبز و غیره) ، مانیتورینگ آلودگی ، مدیریت منابع و همچنین تلاش هایی که در جهت حفاظت از محیط زیست وجود دارد توصیف می شود. سرانجام ، زندگی هوشمند شامل جنبه های مختلفی از کیفیت زندگی مانند فرهنگ ، بهداشت ، ایمنی ، مسکن ، گردشگری و غیره می باشد[7].

2- استراتژی کشورهای مختلف در توسعه شهر هوشمند

با وجود حرکت رو به توسعه  بسیاری از شهرها در جهت هوشمندسازی، بسیاری از شهرهای امروز به معنای واقعی هوشمند نیستند. از منظر های مختلف از جمله استراتژی ، طراحی ، ساخت و ساز ، بهره برداری و نگهداری ، تعدادی از موانع برای جلوگیری از پیشرفت ارزش و پتانسیل های موجود در یک شهر وجود دارد که مانع از تحول هوشمند آن می شود. شکل (2) چالش های مهم پیشرو برای هوشمند سازی شهر ها را نشان می دهد[8].

برای پرداختن به چالش های ایجاد شده توسط شهرنشینی ، کشورهای جهان بیش از یک دهه سرمایه گذاری های قابل توجهی در ساخت شهرهای هوشمند انجام داده اند. میزان سرمایه گذاری در حال افزایش است و انتظار می رود با توجه به مزیت های شهر هوشمند  و ایجاد فضای کافی برای پیشرفت بیشتر به خصوص در کشورهای آسیایی که در این زمینه از کشورهای دیگر عقب تر هستند میزان این سرمایه گذرای به اوج خود برسد. شکل(3) میزان سرمایه گذاری در  خصوص شهر هوشمند را در نواحی مختلف از جهان نشان می دهد. بر این اساس آسیا با 32% ، اروپا با 26% و آمریکای شمالی با 22% بیشترین سهم های این سرمایه گذاری را در جهان دارند. این در حالی است که سهم خاورمیانه و آفریقا روی هم تنها 6% می باشد[8].

شکل (1 ) : ویژگی های شهر هوشمند[7]

شکل (2 ) : چالش های شهر هوشمند[8]

با توجه به وسعت و پیچیدگی های موجود در خصوص اجرای شهر هوشمند، کشورهای مختلف بر اساس نیاز و معضلات پیش روی خود به اولویت بندی فاز های اجرایی پرداخته و هر کدام قسمتی از اجزای شهر هوشمند را مورد توجه قرار داده اند.

شکل (3 ) : میزان سرمایه گذاری برای شهر هوشمند در نواحی مختلف[8]

سنگاپور در سال 2006 استراتژی ” Smart Nation” خود را به عنوان یک استراتژی پیشرو برای توسعه اقتصادی و اجتماعی تعریف کرد[9]. در سال 2010 استراتژی اروپا 2020 توسط اتحادیه اروپا پیشنهاد شد ، که بر سه اولویت اساسی یعنی توسعه هوشمند ، پایدار و فراگیر تأکید می شود[10]. در سال 2010  چین برنامه توسعه شهر هوشمند خود را راه اندازی کرد و دو شهر Shenzhen  و Wuhan را به عنوان شهرهای آزمایشی در برنامه شهر هوشمند معرفی کرد. همچنین در ابتدا اولویت خود را بر آماده سازی زیرساخت های سخت افزاری در ایجاد شهر هوشمند قرار داد[8] . در سال 2011 برنامه ابتکار شهر هوشمند آمستردام هلند در جهت دستیابی به زندگی و حمل و نقل پایدار ارائه شد. در سال 2013 اتحادیه صنعت شهر هوشمند در چین تحت وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین تأسیس شد.

طی برنامه پنج ساله دوازدهم ، کل سرمایه گذاری در برنامه شهر هوشمند در چین بالغ بر 500 بیلیون یوان بوده است[8]. دولت ایالات متحده یک طرح جدید شهر هوشمند را پیشنهاد کرد که حمل و نقل هوشمند ، شبکه های هوشمند و پهن باند هوشمند را با سرمایه گذاری 160 میلیون دلار برای ارتقاء برنامه شهر هوشمند در اولویت خود قرار داده است[8]. هند در سال 2015 طرح هوشمند سازی 100 شهر را از طریق برنامه توسعه شهری هند ارائه داد. دولت هند اعلام کرده است که  سرمایه گذاری بالغ بر 7/5 میلیارد دلار برای ساخت شهرهای هوشمند انجام خواهد داد.

دولت کره جنوبی در سال 2015 اعلام کرد که برای توسعه اکوسیستم IoT جهت لینک شدن دستگاه های هوشمند 350 میلیون دلار سرمایه گذاری خواهد کرد[11]. در سال 2016 ویتنام اعلام کرد که تلاش های چشمگیری در حمایت از صنایع مرتبط با شهر هوشمند انجام خواهد داد. مبلغ 2.94 میلیون دلار USD فقط در استان كین گانگ سرمایه گذاری شده است[8].

3- نمونه الگوهای اجرایی

1-3-  هند

ماموریت شهرهای هوشمند ، که گاهی اوقات به عنوان مأموریت شهر هوشمند (Smart City Mission) نیز خوانده می شود برنامه نوسازی و مقاوم سازی شهری توسط دولت هند برای توسعه 100 شهر هوشمند در سراسر کشور می باشد. بر اساس این برنامه شهر های هند به توسعه پایدار و محیطی دوستانه برای شهروندان تبدیل خواهند شد. وزارت شهرسازی با همکاری دولت های ایالتی مسئول اجرای این ماموریت می باشند. ماموریت شهرهای هوشمند، یک نوآوری و ابتکاری جدید از دولت هند برای پیشبرد رشد اقتصادی و ارتقاء کیفیت زندگی مردم می باشد که از طریق توسعه محلی و بهره گیری از فناوری به عنوان ابزاری برای ایجاد نتایج هوشمندانه برای شهروندان اجرا می شود. این ماموریت توسط وزارت شهرسازی با استفاده از “چالش” یا روش رقابت برای انتخاب شهرها برای تأمین بودجه و استفاده از یک استراتژی توسعه منطقه ای اجرا می شود. سرمایه گذاری های اساسی و منابع باید در مرحله برنامه ریزی و قبل از اجرای چالش انجام شود. شکل زیر روند برگزاری چالش و انتخاب شهر ها در هند را نشان می دهد[11].

شکل (4 ) : مراحل چالش برای انتخاب شهر ها در هند در برنامه [Smart City Mission[11

2-3- اتحادیه اروپا

یک شهر هوشمند مکانی است که در آن شبکه ها و خدمات سنتی با استفاده از فناوری های دیجیتال و ارتباطات از راه دور ، به سود ساکنان و مشاغل آنها کارآمدتر می شود. با توجه به اهداف افق اروپای 20-20 برای بهبود کیفیت زندگی شهروندان و ایجاد پایدارتر شهرها، اتحادیه اروپا به تحقیق و نوآوری در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و سرمایه گذاری در خصوص شهر هوشمند با به کارگیری از این فناوری پرداخته است. این به معنای شبکه های حمل و نقل شهری باهوش تر ، تأسیسات آبرسانی به روز شده ، امکانات دفع زباله، راه های کارآمد تر برای روشنایی و گرمای ساختمان ها، اداره هوشمندتر امور شهری ، فضاهای عمومی ایمن تر و پاسخگویی به نیازهای یک جمعیت سالخورده است.

برای تسریع در این امر، اتحادیه اروپا  رهبران صنایع و نمایندگان جامعه مدنی را برای مشارکت در هوشمندسازی مناطق شهری اروپا گرد هم آورده است. از سال 2007 ، اتحادیه اروپا بر روی موضوع شهرهای هوشمند کار می کند. با همکاری شرکای مختلف و با اجرای پروژه هایی که توسط ذینفعان و شرکت های خصوصی یا دولتی انجام می شود ، مدل شهر هوشمند اروپا تهیه شده است. تاکنون با مشارکت سازمان نوآوری اروپا در خصوص شهرهای هوشمند و جوامع هوشمند 370 تفاهم نامه برای تأمین بودجه و تدوین راه حل های هوشمند در زمینه های انرژی ، فناوری اطلاعات و ارتباطات و حمل و نقل بسته شده است. این تفاهم نامه ها بیش از 3000 شریک از سراسر اروپا را درگیر می کند و پتانسیل عظیمی را برای جذاب تر شدن شهرها و ایجاد فرصت های شغلی ایجاد می کند[12-13].

با وجود تغییرات اقتصادی و تکنولوژیکی ناشی از جهانی شدن و روند ادغام کشورها ، شهرهای اروپا با چالش ایجاد فضای رقابتی و توسعه پایدار شهری به طور همزمان مواجه هستند. کاملاً بدیهی است ، این چالش به احتمال زیاد می تواند در موضوعات مربوط به کیفیت شهری مانند مسکن ، اقتصاد ، فرهنگ ، شرایط اجتماعی و محیطی تأثیر بگذارد. پروژه شهر هوشمند در اروپا اما با کلانشهرهای پیشرو اروپایی سر و کار ندارد بلکه با شهرهای متوسط ​​و چشم انداز توسعه آنها روبرو است. گرچه اکثریت جمعیت شهری در چنین شهرهایی زندگی می کند، اما تمرکز اصلی تحقیقات شهری در اروپا بر روی کلانشهرهای جهانی است. از آنجایی که چالش های شهرهای متوسط​​، که می توانند متفاوت باشند، تا حدی ناشناخته مانده اند به نظر می رسد شهرهای متوسط ​​، که باید برای مقابله با کلانشهرهای بزرگتر درمورد مسائل مربوطه ، مقابله کنند ، از نظر انبوه بحران ، منابع و ظرفیت با سازماندهی کمتری مجهز هستند. برای اجرای تحول و دستیابی به موقعیت مناسب ، این شهرها باید در جهت شناسایی نقاط قوت و ضعف خود و همچنین شناسایی فرصت های خود اقدام کنند. رتبه بندی شهر ابزاری برای شناسایی این نقاط قوت و ضعف ها است. از این رو اتحادیه اروپا به بررسی آماری و رتبه بندی چند شهر با سایز متوسط به عنوان شهر های نمونه دارای پتانسیل برای هوشمند شدن پرداخته است. ارزیابی و رتبه بندی انجام شده با توجه به تفاوت های اقتصادی ، اجتماعی و جغرافیایی به منظور آشکار کردن بهترین (و بدترین) مکان ها برای ایجاد شهر هوشمند صورت گرفته است[7].

جدول (1) معیارهای انتخاب و تعداد شهر های انتخاب شده در هر مرحله را نشان می دهد. بر اساس اطلاعات جامع اولیه تعداد مناطق شهری در اروپا حدود 1600شهر می باشد که از این تعداد تنها 244 شهر اطلاعاتشان تحت پوشش اداره ممیز شهری قرار دارد. از آنجاییکه تمرکز این رتبه بندی بر روی شهر های متوسط ​​است و تعریف مشترکی از یک شهر متوسط ​​وجود ندارد. برای این مطالعه به عنوان نقطه شروع ، شهرهایی با جمعیت بین100,000 و 500,000 نفر به عنوان شهر های متوسط در نظر گرفته شده اند. لذا برای انتخاب یک نمونه عملی در مرحله بعدی دو معیار اصلی با توجه به هدف پروژه و محدوده زمانی آن در نظر گرفته شد: شهرها باید از اندازه متوسط ​​باشند (مطابق با محدوده جمعیت تعریف شده) و اطلاعات آنها باید توسط بانکهای اطلاعاتی در دسترس و مرتبط (اداره ممیز شهری) تحت پوشش قرار گیرد. معیار بعدی در نظر گرفتن شهرهایی است که حداقل یک دانشگاه در آنها وجود دارد. این معیار برای حذف شهرهایی است که اساس دانشی ضعیفی دارند. در مرحله بعدی برخی از شهرها که در واقع با ابعاد متوسط هستند ​​اما در منطقه ای متراکم نزیک به شهر های بزرگ واقع شده اند و به همین دلیل مجموع ساکنین دائم وموقت آنها (مسافرین ، تردد های کاری و…) بزرگتر از 1.5 میلیون نفر است حذف می شوند. در نهایت 70 شهر بر اساس میزان دسترسی و کیفیت داده ها انتخاب شده اند[7].

جدول (1 ) : معیارهای انتخاب شهر ها[7]

اجزای شهرهوشمند (6 عدد) و زیر شاخه های آن (33 عدد) مطابق شکل (1) تعریف شده است. بر اساس این تقسیم بندی و اطلاعات موجود در خصوص پتانسیل شهر های انتخابی، تعداد شاخص ها (74 عدد) استخراج می گردد. همه شاخص هایی که به طور مشترک عوامل یک شهر هوشمند را توصیف می کنند از داده های موجود از پایگاه داده های جدول (2) بدست می آید.

در کل 74 شاخص برای ارزیابی انتخاب شده است، در حالی که 48 مورد (65٪) داده های محلی یا منطقه ای هستند و 26 مورد (35٪) مبتنی بر داده های ملی هستند. 70 شهر انتخابی نمونه بر اساس داده های آماری موجود و همچنین با در نظر گرفتن 74 شاخصه تعریف شده با نظر متخصصین امتیاز دهی و در نهایت رنک بندی می شوند[12-13].

شکل (5 ) :ساختار تحلیل و رتبه بندی شهرهای انتخابی[7]

 

جدول (2 ) : منابع شاخص های استخراج شده و تعداد آنها[12]

3-3- سنگاپور

چشم انداز هوشمند Smart Nation Vision دولت سنگاپور به طور ایده­آل در تلاش است تا از فناوری اطلاعات و ارتباطات ، شبکه ها و داده ها استفاده نماید و بدین وسیله زندگی بهتر، فرصت های شغلی بیشتری و جوامع قوی تر را به وجود آورد. تمامی این اقدامات در واقع یک پاسخ مناسب به رشد چالش های شهر نشینی از قبیل پیر شدن جمعیت ، تراکم شهری و پایداری انرژی می باشد. سنگاپور هنوز در مرحله اولیه ساخت نسخه منحصر به فرد خود از شهر هوشمند است. اگرچه برنامه های مختلف در سال های گذشته ارائه شده است که از فناوری اطلاعات استفاده می کنند اما ابتکار شهر هوشمند با Smart Nation Vision که در سال 2014 تأسیس شده است نشات گرفته است.

از آنجایی که سنگاپور از قبل دارای زیر ساختارهای مناسب برای ساخت Smart Nation Vision است و با توجه به سیستم خدمات هوشمند پیشرفته و کیفیت منابع انسانی، انتظار می رود اجرا این پروژه با کیفیت بالایی امکان پذیر باشد. تاکنون توسعه یافته ترین خدمات هوشمند در سنگاپور در بخش حمل و نقل شهری است. توسعه سیستم حمل و نقل هوشمند بیش از 10 سال در سنگاپور قدمت دارد. سنگاپور همچنین دارای یک بنیان قدرتمند دولت الکترونیکی است و از اوایل دهه 80 طیف گسترده ای از خدمات هوشمند وجود دارد که دولت سنگاپور مایل به ارائه آن برای عموم مردم است.

یکی از جالب ترین ویژگی های Smart Nation سنگاپور، روش ادغام آژانس های مختلف دولتی است. اگرچه هنوز شکل گیری ویژه پلت فرم یکپارچه کاملاً توسعه نیافته است ، اما ایده اصلی این است که از بستر یکپارچه فیزیکی جلوگیری شود و در عوض در مورد قوانین و مقررات برای ادغام داده ها به توافق رسید[9] . دولت سنگاپور  نیاز به ایجاد یک پلت فرم یکپارچه برای اشتراک گذاری داده دارد، جایی که همه آژانس ها می توانند به اطلاعات مشترکی که از شبکه حسگر هوشمند مشترک جمع آوری شده، دسترسی داشته باشند.

سیستم Smart Nation Vision شامل بخش های شهری (مانند حمل ونقل شهری ، محیط زیست ، مراقبت های بهداشتی ، لجستیک و غیره) ، پشتیبانی از اکوسیستم صنعتی ، نیروی انسانی و پلتفرم های Smart Nation است. پلتفرم های Smart Nation به دو لایه تقسیم می شود: سیستم عامل Smart Nation  و شبکه ارتباطات و حسگرها. شکل (6) نمای کلی از Smart Nation Vision نشان می دهد. شبکه ارتباطات و حسگر، زیرساختهای اساسی برای استقرار امکانات ضروری میدانی مانند کنتورهای هوشمند ، دوربین های مدار بسته ، حسگرهای سیل و … است. تأسیسات میدانی که در سطح شهر نصب شده اند هم با اتصالات سیمی و هم از طریق بی سیم به هم وصل می شوند تا ارتباطات و شبکه حسگرها به عنوان یک سیستم واحد ایجاد شود. اطلاعاتی که از دستگاه ها جمع آوری شده اند برای پاسخ های مناسب در بین آژانس ها و ارگان های مختلف به اشتراک گذاشته می شوند[9].

شکل (6 ) : نمای کلی از [9] Smart Nation Vision

4-3- چین

چین طرح شهر هوشمند را در استراتژی ملی خود گنجانده و سرمایه گذاری های قابل توجهی را در این پروژه ها انجام داده است. تمامی شهر ها با هر ابعادی شامل مگا شهرها ، شهرهای کوچک و متوسط، ​​محل اجرای پروژه های شهر هوشمند هستند. با توجه به ابعاد وسیع این پروژه چه از نظر سرمایه گذاری و چه از نظر اجرا، چین در فاز ابتدایی به بهبود زیرساخت ها با توجه به نیازهای هر منطقه پرداخته است. توزیع اجرای این پروژه ها در نواحی مختلف چین به شرح زیر است [8]:

  • شهر Wuhanبه زندگی هوشمند پرداخته است. زندگی هوشمند تعامل بین دولت و مردم را بهبود می بخشد و با انتقال کارآمد و پاسخ هوشمندانه به اطلاعات شهر ، سطح زندگی را بهبود می بخشد.
  • شهر Nanjing به IOTیا اینترنت اشیا پرداخته است. فناوری IoT در طیف وسیعی از پروژه های شهرداری مانند ایجاد مرکز داده های دولتی و کارت های اقامت استفاده می شود.
  • شهر Beijing بر روی بیگ دیتا و اقتصاد هوشمند متمرکز شده است. امکانات گسترده پهنای باند و فناوری اطلاعات ، زیرساخت IoT در پایتخت را ارتقاء داده و رشد اقتصادی را تقویت می کند.
  • شهر Tianjin به مقوله زندگی هوشمند پرداخته است. همچنین دولت الکترونیک، دسترسی به اطلاعات و زیرساخت های سخت افزاری، ساخت شهر هوشمند در Tianjin را ارتقا می دهد.
  • شهر Shanghai به فناوری اطلاعات و زیرساخت های هوشمند پرداخته است. در این خصوص تقویت زیرساختهای اطلاعاتی و امنیت سایبری و ترویج جمع آوری داده های حمل و نقل عمومی در زمان واقعی در اولویت قرار گرفته است.
  • شهر Hangzhou دو مقوله IOT و big data را مورد توجه قرار داده است. در این راستا ساخت 6 مرکز به نام های محاسبات در فضای ابری و مراکز صنعت big data ، IOT، فاینانس اینترنتی، لجستیک هوشمند و صنایع محتوی دیجیتال در دستور کار قرار گرفته است.
  • شهر Chongqing فناوری اطلاعات و زیرساختهای هوشمند را که شامل ارتقاء زیرساختهای اطلاعاتی ، زیرساختهای سنسور در سطح شهر و بستر اطلاعات عمومی و تقویت قابلیت پوشش شبکه می شود را در اولویت خود قرار داده است.

شهر Chengdu بر روی بهبود شبکه حمل و نقل هوشمند و توسعه گردشگری با همکاری با مشاغلی مانند DiDi و Microsoft و اعمال نفوذ فن آوری هایی از جمله محاسبات در فضای ابری و فناوری IoT متمرکز شده است.

  • شهر Shenzhen ایجاد پلتفرم IOT را در دستور کار خود قرار داده است.  پلتفرم هوشمند IoT در Shenzhen بخش های مختلفی از جمله حمل و نقل، تدارکات و زندگی اجتماعی را پیوند می دهد.
  • شهر Guangzhouبه حمل و نقل هوشمند پرداخته است. پلتفرم سنسور حمل و نقل هوشمند مناطق اصلی، جاده های اصلی و فرعی و ورودی ها و خروجی های شهر را برای دستیابی به نظارت و کنترل بر حجم ترافیک و میزان تردد مسافرین در زمان واقعی تحت پوشش قرار می دهد.

4- تاریخچه شهر هوشمند در ایران

در ایران همواره شهرهای مختلفی مدعی پروژه های شهر هوشمند بوده اند که متأسفانه در بیشتر موارد  این پروژه ها به شکست منجر شدند. شاید بتوان نقطه شروع این موضوع را کنفرانس شهر الکترونیک کیش در سال 1380 دانست که مروارید خلیج فارس را به عنوان اولین شهر الکترونیک ایران بر سر زبان انداخت. اجتماع متخصصین و مدیران ارشد حاضر در این گردهمایی علمی حکایت از آن داشت که بسیاری بر آن باور هستند که کیش آمادگی تبدیل شدن به شهر هوشمند را دارد. هر چند این پروژه در نهایت به سرانجام نرسید و حتی برخی نواقص اجرایی در حین همان کنفرانس خود را نشان داد، اما پس از آن با موجی فراگیر که از طریق رسانه ها و مطبوعات شکل گرفت، حرکتی در شهرهایی مانند اصفهان، اهواز، مشهد، قائم شهر، شیراز، کرج، همدان، تهران و برخی دیگر شهرها ایجاد شد که به سمت و سوی شهر هوشمند تغییر مسیر دادند. هر چند این اقدام گروهی باعث شده است، مستندات و مقالات فراوانی در رابطه با اقدامات صورت گرفته در شهر هوشند انجام شود، اما خروجی ملموسی که حاکی از نتایج اقدامات در کشور باشد وجود ندارد.

در این زمینه تهران به نظر می رسد به نقطه مطلوبی از یکپارچگی ارائه خدمات در بین سازمان های دخیل در مدیریت شهری رسیده و مسیر همگرایی را یافته است. از سوی دیگر تاکنون سازمان یا گروهی نیز رتبه بندی بین شهرهای ایران را انجام نداده است تا بتوان با قاطعیت وضعیت را اعلام نمود. اما آنچه مسلم است، در طی این مدت زمان، اسناد و قوانین بسیاری در کشور در رابطه با ضرورت و تعامل سازمان ها در راستای شهر و حکمرانی الکترونیکی به وجود آمده است.

اسنادی مانند سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسامی ایران در افق 1404 ، سیاست های کلی برنامه ی پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، سند نقشه ی جامع دولت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران(سال های 1390- 1394)، نظام جامع فناوری اطلاعات کشور، برنامه ی جامع فناوری اطلاعات جهان شهر تهران. تمرکز بر روی شهر هوشمند به شکل جدی از سال 1393 در عناوین کنفرانس ها، نمایشگاه ها و تفاهم نامه ها دیده می شود[14] .

جدول (3 ) : لیست کنفرانس ها و همایش ها

جدول (3) تا (5) خلاصه ای از رویداد های مرتبط با شهر هوشمند در ایران را نشان می دهد. بر اساس جدول (3) بیشتر کنفرانس های برگزار شده دارای عناوین و محوریت های کلی بوده و تمامی اجزا تعریف شده از شهر هوشمند را شامل می شود. تنها تعداد محدودی از کنفرانس ها به شکل تخصصی بخش خاصی از شهر هوشمند را جهت دریافت برون رفت از چالش های موجود ارایه می دهد. بر اساس جدول (5) تمامی طرح ها و پروژه های ارایه شده تحت نظارت ارگان ها و متولیان مختلف بوده و نمی توان یک نهاد مشخصی را متولی امر شهر هوشمند در ایران دانست. همچنین هیچگونه نقشه راه، برنامه و استراتژی مشخصی که روند پیشرفت شهر هوشمند در ایران را نشان دهد وجود ندارد.

جدول (4 ) : لیست نمایشگاه ها 

جدول (5 ) : لیست طرح ها، پروژه ها و تفاهم نامه ها

5- نتیجه گیری

با توجه به افزایش روند توسعه شهری و ضرورت شهر هوشمند برای مدیریت کارآمد دارایی ها ، منابع و خدمات که شامل نظارت و مدیریت سیستم های حمل و نقل ، نیروگاه ها ، آب و برق ، شبکه های آبرسانی ، مدیریت پسماند ، شناسایی جرم ، سیستم های اطلاعاتی ، مدارس ، کتابخانه ها ، بیمارستان ها و سایر خدمات جامعه می شود، الگوی های ایجاد شهر هوشمند در چند کشور چین، هند، سنگاپور و اتحادیه اروپا مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین سابقه ایران در حوزه ایجاد شهر هوشمند بررسی شد.

با توجه به مطالعات و بررسی های صورت گرفته، بزرگترین مشکلات پیشرو اجرای شهر هوشمند در ایران به شرح زیر است :

  • عدم وجود یک ارگان، سازمان و یا نهاد مشخص به عنوان متولی
  • عدم وجود اطلاعات آماری در خصوص نقاط ضعف و قوت شهر های مختلف برای هوشمند شدن
  • عدم اولویت بندی در خصوص تعریف پروژه های هوشمند سازی در هر شهر در جهت رفع مشکلات آن شهر
  • عدم وجود برنامه و طرح استراتژیک مشخص

به عنوان یک پیشنهاد می توان راه حل های  زیر را ارایه نمود:

  • تعیین یک ارگان یا نهاد مسئول جهت مدیریت و سازماندهی ایجاد شهر هوشمند در ایران
  • تهیه و جمع آوری داده های آماری جامع در خصوص مشکلات موجود در هر شهر و پتانسیل آنها در خصوص هوشمند سازی
  • تعیین اولویت ها برای انتخاب سیستم هوشمند در هر شهر بر اساس اهم مشکلات در آن شهر : برای مثال در شهر تهران مشکلات ترافیکی، انجام امور اداری به دلیل تمرکز مراکز دولتی، مدیریت پسماند، پارکینگ و آلودگی هوا از جمله مهم ترین چالش ها محسوب می شوند. لذا سیستم حمل و نقل هوشمند، مدیریت هوشمند پسماند، سامانه رزرو هوشمند پارکینگ و سامانه های هوشمند اینترنتی برای انجام امور اداری می بایست در اولویت قرار گیرند. از سوی دیگر در شهر دیگری مثل مشهد مسئله توریست در رأس همه امور قرار دارد. بنابراین ایجاد سامانه هوشمند مدیریت مسافرین داخلی و خارجی از قبیل سامانه هوشمند  رزرو قطار، هواپیما، هتل، تاکسی و… می بایست مورد توجه و اولویت قرار گیرد. در نواحی شمالی آلودگی آب و مدیریت پسماند بزرگترین چالش محسوب می شود. در نواحی جنوبی کمبود منابع آبی و ریزگرد ها به عنوان یک مشکل بزرگ محسوب می شود و لذا سامانه هوشمند هوا شناسی و مدیریت هوشمند منابع آبی و کشاورزی هوشمند می تواند در اولویت قرار گیرد. به عنوان یک راه حل کلی تعیین اولویت ها در شهر های مختلف و در قدم بعدی تعیین یک پروتکل در جهت رسیدن به اولویتها با سیستم های هوشمند می بایست در دستور کار قرار گیرد.

 

مراجع

   [1]      Connected Vehicles in Smart Cities: The Future of Transportation Published by interestingengineering.com on 16 November 2018, retrieved on 4 April 2019

   [2]      McLaren, Duncan; Agyeman, Julian (2015). Sharing Cities: A Case for Truly Smart and Sustainable Cities. MIT Press. ISBN 9780262029728.

   [3]      Peris-Ortiz, Marta; Bennett, Dag R.; Yábar, Diana Pérez-Bustamante (2016). Sustainable Smart Cities: Creating Spaces for Technological, Social and Business Development. Springer. ISBN 9783319408958.

   [4]      Peris-Ortiz, Marta; Bennett, Dag R.; Yábar, Diana Pérez-Bustamante (2016). Sustainable Smart Cities: Creating Spaces for Technological, Social and Business Development. Springer. ISBN 9783319408958.

   [5]      Komninos, Nicos (22 August 2013). “What makes cities intelligent?” In Deakin, Mark. Smart Cities: Governing, Modelling and Analyzing the Transition. Taylor and Francis. p. 77. ISBN 978-1135124144.

   [6]      Hunt, Dexter; Rogers, Christopher; Cavada, Marianna (2014). “Smart Cities: Contradicting Definitions and Unclear Measures”. MDPI Sciforum – The platform for open scholarly exchange. sciforum.net. pp. f004. doi:10.3390/wsf-4-f004. Retrieved 16 March 2016.

   [7]      Giffinger R, Fertner C, Kramar H, Meijers E. City-ranking of European medium-sized cities. Cent. Reg. Sci. Vienna UT. 2007 Sep:1-2.

   [8]      Mougayar W. The business blockchain: promise, practice, and application of the next Internet technology. John Wiley & Sons; 2016 May 9.

   [9]      Lee SK, Kwon HR, Cho H, Kim J, Lee D. International Case Studies of Smart Cities: Anyang, Republic of Korea. Inter-American Development Bank; 2016 Jun 27.

[10]      Walravens N. Mobile city applications for Brussels citizens: Smart City trends, challenges and a reality check. Telematics and Informatics. 2015 May 1;32(2):282-99.

[11]      Cities S. Mission Statement and Guidelines. Ministry of Urban Development, India, GoI. 2015:5-7.

[12]      Russo F, Rindone C, Panuccio P. The process of smart city definition at an EU level. WIT Transactions on Ecology and the Environment. 2014 Sep 23;191:979-89.

[13]      Russo F, Rindone C, Panuccio P. European plans for the smart city: from theories and rules to logistics test case. European Planning Studies. 2016 Sep 1;24(9):1709-26.

[14]      بمانیان, محمدرضا و هادی محمودی نژاد، ۱۳۸۶، بررسی یک ضرورت : التزام تحقق پذیری شهرسازی الکترونیک: مفاهیم و چالشها، اولین کنفرانس بین المللی شهرداری الکترونیکی، تهران، سازمان شهرداریها و دهداریهای کشور

امکان ارسال دیدگاه وجود ندارد.